ابن البلخي

4

فارسنامه ابن بلخى ( فارسى )

فارسنامه را تحريرى از سنى ملوك الارض و الانبياء مىداند [ 1 ] به علاوه در گزارش ماليات‌هاى فارس مىنويسد : « در كتب خراج كى جعفر بن قدامه كرده است مىگويد : خراج پارس به عهد هرون الرشيد ، دو هزار هزار دينار بوده است . . . » [ 2 ] . لسترنج معتقد است كه ابن بلخى فهرست رمه‌هاى فارس را لفظ به لفظ از مسالك و الممالك اصطخرى نقل كرده است . [ 3 ] گاهى نيز مطالب كتاب مخصوصا در بخش جغرافيايى آن با حدود العالم من المشرق الى المغرب همانند است . ميان البلدان ابن فقيه و اعلاق النفيسه ابن رسته نيز با فارسنامه ابن بلخى شباهت‌هايى ديده مىشود . بخش‌هاى فارسنامه ابن بلخى ابن بلخى كتاب خود را به يك مقدمه و سه بخش تقسيم كرده است : 1 . در مقدمه كتاب ، پس از حمد خداوند و ستايش رسول او ، به چگونگى تأليف كتاب مىپردازد و شيفتگى خود را به پارس و مردم آن نشان مىدهد و عزّت و اهميّت معنوى و مذهبى و تاريخى فارس و مردم آن را به استناد روايات معتبرى از قول حضرت پيامبر و خاندان گراميش مىستايد و پارسيان را از برگزيدگان خداوند مىشناسد . ( صفحات 43 تا 58 ) 2 . بخش تاريخى كه بيان مختصر و دقيقى است از تاريخ سلاطين ايران از عهد باستان تا روزگار ساسانيان و كيفيت گشادن پارس به وسيله مسلمانان . ( صفحات 59 تا 281 همين كتاب ) 3 . بخش جغرافيايى كه به ذكر فارس و كورت‌هاى پنجگانه آن و شهرهاى هر كوره اختصاص دارد و شرح نهرها ، درياها ، مرغزارها ، قلاع و مسافات فارس را در بر مىگيرد . ( صفحات 282 تا 387 همين كتاب ) . 4 . بخش سياسى و اجتماعى و اقتصادى كتاب كه در حقيقت مؤخّره فارسنامه به شمار مىآيد و مشتمل است بر احوال شبانكاره و كرد و اخلاق و روحيات مردم و قانون مال پارس كه در عين اختصار ، بسيار معتبر ، خواندنى و ذيقيمت است . ( صفحات 389 تا 401 همين كتاب ) .